“KẺ GIẾT NGƯỜI THẦM LẶNG” VÀ THÔNG ĐIỆP TỪ NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG, CHỐNG TĂNG HUYẾT ÁP 17/5: “CÙNG NHAU KIỂM SOÁT BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP”

Bệnh tăng huyết áp đang trở thành một “đại dịch” không lây nhiễm trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Với những biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận, tăng huyết áp thực sự là một “kẻ giết người thầm lặng”. Thông điệp ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp (17/5) năm nay là “Cùng nhau kiểm soát tăng huyết áp”.

Thực trạng đáng báo động

Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thế giới hiện có khoảng 1,28 tỷ người trưởng thành từ 30-79 tuổi đang sống chung với bệnh tăng huyết áp. Điều đáng lo ngại là có tới gần 50% trong số đó không hề biết mình mắc bệnh. Tại Việt Nam, kết quả điều tra của Bộ Y tế cho thấy, cứ 4 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp.

Tại tỉnh Quảng Ninh, cùng với tốc độ đô thị hóa và sự thay đổi lối sống, tỷ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là tăng huyết áp, đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa. Qua các đợt khám sàng lọc tại cộng đồng do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh và các cơ sở y tế địa phương thực hiện, số ca mắc mới được phát hiện trong độ tuổi từ 35-45 có xu hướng gia tăng. Đây là một tín hiệu báo động về sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt không chỉ của ngành Y tế mà của toàn xã hội.

Tại sao gọi Tăng huyết áp là “Kẻ giết người thầm lặng”?

Sở dĩ tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” bởi bệnh thường tiến triển lặng lẽ, không có triệu chứng điển hình trong thời gian dài. Nhiều người bệnh vẫn cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh, cho đến khi các biến chứng nặng nề xảy ra đột ngột.

Khi áp lực máu lên thành động mạch tăng cao và kéo dài, nó sẽ làm tổn thương hệ thống mạch máu toàn cơ thể. Tại não, tăng huyết áp gây xuất huyết não hoặc nhồi máu não (đột quỵ). Tại tim, nó gây dày cơ tim, suy tim và nhồi máu cơ tim. Tại thận, đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận mạn tính. Ngoài ra, bệnh còn gây tổn thương võng mạc dẫn đến mù lòa và các bệnh động mạch ngoại biên.

Các chuyên gia y tế cảnh báo, đối với người bệnh tăng huyết áp, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nguy cơ tử vong do biến chứng tim mạch là rất cao. Tuy nhiên, việc phát hiện bệnh lại vô cùng đơn giản: Chỉ cần một thao tác đo huyết áp đúng cách.

“Đo đúng huyết áp” – Bước khởi đầu quan trọng

Một trị số huyết áp được coi là bình thường khi huyết áp tâm thu dưới 120 mmHg và huyết áp tâm trương dưới 80 mmHg. Một người được chẩn đoán là tăng huyết áp khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên.

Để có kết quả chính xác, Bộ Y tế khuyến cáo người dân nên:

Nghỉ ngơi hoàn toàn ít nhất 5-10 phút trước khi đo.

Không sử dụng chất kích thích (cà phê, thuốc lá, rượu bia) trước đó 30 phút.

Tư thế ngồi đúng: Lưng tựa vào ghế, bàn chân đặt trên sàn nhà, cánh tay đặt ngang mức tim.

Nên đo ít nhất 2 lần, mỗi lần cách nhau 1-2 phút và lấy giá trị trung bình.

Việc tự theo dõi huyết áp tại nhà là biện pháp hữu hiệu nhất để mỗi cá nhân chủ động kiểm soát sức khỏe của mình. “Số đo huyết áp cũng quan trọng như số điện thoại của bạn, hãy ghi nhớ nó”, đó là thông điệp mà các bác sĩ luôn nhắc nhở bệnh nhân.

Chiến lược “5 KHÔNG – 2 CÓ” trong phòng ngừa

Phần lớn các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp liên quan đến lối sống và hoàn toàn có thể thay đổi được. Ngành Y tế Quảng Ninh đã và đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền chiến lược “5 KHÔNG – 2 CÓ” đến từng hộ gia đình:

5 KHÔNG để đẩy lùi bệnh tật:

Không ăn mặn: Người Việt hiện đang tiêu thụ lượng muối cao gấp đôi so với khuyến cáo. Hãy giảm muối dưới 5g/ngày (khoảng 1 thìa cà phê) để bảo vệ mạch máu.

Không hút thuốc lá: Các chất độc trong thuốc lá làm xơ cứng mạch máu và tăng nhịp tim ngay lập tức.

Không lạm dụng rượu bia: Đồ uống có cồn là tác nhân gây tăng huyết áp kịch phát và khó kiểm soát.

Không để thừa cân, béo phì: Duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 18,5 đến 22,9 là lý tưởng.

Không để căng thẳng (stress): Sự căng thẳng thần kinh kéo dài làm giải phóng các hormone gây co mạch và tăng huyết áp.

2 CÓ để duy trì sức sống:

Có chế độ ăn uống khoa học: Tăng cường ăn rau xanh, trái cây tươi, các loại hạt và thực phẩm giàu chất xơ. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và mỡ động vật.

Có hoạt động thể lực đều đặn: Ít nhất 30 phút mỗi ngày với các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc thể dục nhịp điệu.

Công tác quản lý tại cơ sở: Điểm tựa của nhân dân Quảng Ninh

Xác định phòng chống bệnh không lây nhiễm là nhiệm vụ trọng tâm, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai chương trình quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường xuống tận các Trạm Y tế xã, phường. Điều này giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo dễ dàng tiếp cận với dịch vụ y tế.

Tại các địa phương trong tỉnh, các cán bộ y tế cơ sở không chỉ thực hiện khám chữa bệnh mà còn đến từng nhà để đo huyết áp và tư vấn lối sống cho người dân. Nhờ đó, tỷ lệ bệnh nhân được quản lý và điều trị ổn định tại địa phương đã tăng lên rõ rệt trong những năm qua.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là sự chủ quan của người bệnh. Nhiều người sau khi uống thuốc một thời gian thấy huyết áp ổn định đã tự ý bỏ thuốc hoặc dùng thuốc không đều đặn theo đơn của bác sĩ. Đây là sai lầm cực kỳ nguy hiểm, bởi huyết áp có thể tăng vọt trở lại bất cứ lúc nào, dẫn đến các tai biến đáng tiếc. Các bác sĩ nhấn mạnh: Điều trị tăng huyết áp là quá trình liên tục và suốt đời.

Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp 17/5 là dịp để mỗi chúng ta nhìn lại thói quen sinh hoạt và dành sự quan tâm đúng mức cho trái tim mình. Vì hạnh phúc của chính bạn và gia đình, hãy bắt đầu từ những việc đơn giản nhất: Đi kiểm tra huyết áp ngay hôm nay, ăn giảm muối, vận động nhiều hơn và tuân thủ hướng dẫn của thầy thuốc. Đừng để “kẻ giết người thầm lặng” có cơ hội xâm nhập và tàn phá cuộc sống của bạn. Kiểm soát tốt huyết áp là chìa khóa để sống khỏe, sống lâu và sống hạnh phúc!

Hải Ninh – CDC