Giang mai và thai kỳ: Đừng để sự chủ quan của mẹ làm tổn thương con trẻ

Giang mai là một bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục (STI) do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra. Khi một phụ nữ mang thai mắc bệnh giang mai mà không được điều trị, xoắn khuẩn có thể dễ dàng đi qua nhau thai, lây nhiễm cho thai nhi ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, dẫn đến nhiễm trùng bào thai, sảy thai, thai chết lưu, đẻ non hoặc gây ra bệnh giang mai bẩm sinh ở trẻ sơ sinh.Bệnh giang mai hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả, nhưng một số trẻ vẫn phải chịu tổn thương chỉ vì cha mẹ thiếu thông tin hoặc bỏ sót các xét nghiệm sàng lọc cơ bản.

🛑 Câu chuyện thực tế: Lời cảnh tỉnh từ một ca lâm sàng

Vừa qua, Khoa Sản – Bệnh viện Đa khoa Cẩm Phả tiếp nhận một sản phụ 37 tuổi, chẩn đoán chuyển dạ đẻ lần 2, thai 39 tuần - ối vỡ sớm 

Tiền sử thai kỳ: Suốt quá trình mang thai, sản phụ có đi khám thai định kỳ tại các phòng khám tư nhân. Tuy nhiên sản phụ đã bỏ sót các xét nghiệm sàng lọc quan trọng về các bệnh lây truyền từ mẹ sang con (trong đó có giang mai).

- Ngay khi vào viện, khoa sản thực hiện các  xét nghiệm  cơ bản theo quy định của Bộ Y tế, các bác sĩ phát hiện sản phụ có kết quả Test nhanh Giang mai Dương tính.

- Ngay sau đó sản phụ được kíp các bs Sản- Nhi tư vấn cho sản phụ và chồng sản phụ bệnh giang hướng điều trị cho mẹ, cho con  theo phác đồ điều trị của bộ y tế 9/11/2021 

Kết quả tốt đẹp: Sản phụ sau đó đã chuyển dạ đẻ thường một bé trai nặng 2900gr, các chỉ số sinh tồn của bé sau  sinh  bình thường. Hiện tại, cả mẹ và em bé ổn định được điều trị theo dõi sát tại khoa Sản- Khoa Nhi, nhưng hành trình phía trước của con vẫn cần sự theo dõi sát  nguy cơ biến chứng muộn của giang mai bẩm sinh. Các mẹ bầu  Khám thai định kỳ thôi là chưa đủ, mà phải khám đúng và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm sàng lọc theo khuyến cáo.

🔍 Tại sao phải sàng lọc giang mai trong thai kỳ?

Giang mai ở người lớn thường có giai đoạn "tiềm ẩn" – tức là người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, không có vết loét, không phát ban, không đau đớn gì. Vì vậy, nếu chỉ nhìn bề ngoài hoặc khám lâm sàng thông thường, không ai có thể biết mình mắc bệnh.

Nếu không được phát hiện và điều trị sớm trước tuần thứ 20 của thai kỳ, hậu quả để lại vô cùng nặng nề:

• Đối với thai nhi: Gây tổn thương các cơ quan (gan, lách, xương, thần kinh), dẫn đến dị tật bẩm sinh, tràn dịch màng thai, hoặc thai chết lưu trong tử phòng.

• Đối với trẻ sơ sinh: Trẻ sinh ra có thể bị giang mai bẩm sinh với các triệu chứng như phồng rộp da, chảy nước mũi có máu, viêm xương, tổn thương mắt, điếc, thậm chí tử vong nếu không được tiêm kháng sinh kịp thời.

🩺 Khuyến cáo từ chuyên gia: Quy trình sàng lọc chuẩn

Để bảo vệ con yêu khỏi căn bệnh nguy hiểm này, Bộ Y tế khuyến cáo tất cả phụ nữ mang thai cần thực hiện xét nghiệm máu sàng lọc giang mai vào ba thời điểm vàng:

Lần 1: Ngay trong 3 tháng đầu thai kỳ (lần khám thai đầu tiên). Mục đích: Phát hiện sớm để điều trị triệt để bằng Penicillin, ngăn chặn hoàn toàn việc xoắn khuẩn lây qua nhau thai sang con.

Lần 2: Vào 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối (khoảng tuần thứ 28 - 32). Mục đích: Phát hiện các trường hợp mới nhiễm trong quá trình mang thai (do lây từ chồng/bạn tình).

Lần 3: Khi nhập viện chuyển dạ đẻ (nếu trước đó chưa làm xét nghiệm hoặc có yếu tố nguy cơ cao). Mục đích: Kịp thời xử trí, cách ly và điều trị dự phòng cho trẻ sơ sinh ngay khi vừa chào đời.

💡 Thông điệp gửi đến các bậc cha mẹ

• Xét nghiệm đơn giản, hiệu quả tối đa: Chỉ bằng một mũi kim lấy máu rất nhẹ nhàng, bạn đã có thể bảo vệ tương lai của con mình.
• Điều trị đồng thời cả bạn tình: Giang mai lây qua đường tình dục. Nếu mẹ dương tính, người chồng/bạn tình bắt buộc phải xét nghiệm và điều trị song hành để tránh việc lây nhiễm ngược trở lại.

Lời kết: Bệnh giang mai có thể trị khỏi hoàn toàn bằng những phác đồ kháng sinh rất cơ bản nếu được phát hiện sớm. Xin đừng để sự thiếu hiểu biết hay tâm lý chủ quan của người lớn trở thành gánh nặng sức khỏe suốt đời trên đôi vai của trẻ thơ.

Hãy thực hiện sàng lọc giang mai ngay hôm nay vì một thế hệ trẻ thơ khỏe mạnh!